Hakan Fidan: ‘Europeanen zitten samen in één schip’

Europese veiligheid vraagt eigen verantwoordelijkheid

Hakan Fidan sprak op de Ambassadeursconferentie van het Portugese ministerie van Buitenlandse Zaken, waar hij benadrukte dat Europa zich in een periode van historische transformatie bevindt. Volgens Fidan overstijgen de huidige ontwikkelingen losse crises en wijzen zij op een structurele verschuiving in de internationale orde.

“Als Europeanen zitten we allemaal in hetzelfde schip. Het waarborgen van de veiligheid van ons eigen huis is een existentiële noodzaak. We kunnen onze veiligheid niet overlaten aan anderen,” aldus Fidan.

Historische context: 100 jaar Turkije–Portugal

De Turkse minister wees erop dat dit jaar het 100-jarig jubileum wordt gevierd van de diplomatieke betrekkingen tussen Turkije en Portugal. Volgens hem onderstreept dit jubileum het belang van dialoog en samenwerking tussen beide landen in een tijd van toenemende geopolitieke onzekerheid.

Nieuwe dreigingen buiten het klassieke strijdtoneel

Fidan stelde dat de wereld wordt geconfronteerd met een combinatie van toenemend protectionisme, intensiever gebruik van militaire macht en vervagende grenzen tussen vrede en oorlog. Daarbij spelen kunstmatige intelligentie en nieuwe technologieën een steeds grotere rol.

Volgens hem zullen landen die technologie weten te combineren met strategisch inzicht een doorslaggevend voordeel behalen in toekomstige conflicten.

Oorlog in Oekraïne en veranderende rol van de VS

De oorlog in Oekraïne en de verschuivende strategische prioriteiten van de Verenigde Staten dwingen Europa volgens Fidan om meer verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen veiligheid. Dit maakt een sterkere Europese defensiesamenwerking onvermijdelijk.

Gazastrook en regionale instabiliteit

Fidan noemde Gaza “de bloedende wond van de regio” en verklaarde dat Turkije bereid is verantwoordelijkheid te nemen in bestuurlijke en wederopbouwmechanismen, nu een tweede fase van het staakt-het-vuren in zicht komt. Hij benadrukte dat een duurzaam vredesplan moet uitmonden in de oprichting van een soevereine Palestijnse staat.

Daarnaast waarschuwde hij dat schendingen van het internationaal recht zich uitbreiden van Gaza naar Libanon, Syrië en Iran.

Zorgen over Somaliland en regionale stabiliteit

De Turkse minister uitte ook kritiek op het beleid van de Israëlische regering onder premier Benjamin Netanyahu. Volgens Fidan draagt de erkenning van Somaliland bij aan verdere destabilisatie door de territoriale integriteit van landen in de regio te ondermijnen.

Syrië en migratie: ook een Europees belang

Fidan benadrukte dat stabiliteit in Syrië cruciaal is, niet alleen voor regionale vrede, maar ook voor economisch herstel en het tegengaan van irreguliere migratie. “Dit zijn ontwikkelingen die Europa direct ten goede komen,” stelde hij.

Turkije en Europese defensiestructuren

Tot slot uitte Fidan kritiek op het feit dat Turkije, ondanks officiële toezeggingen van de Europese Unie om samen te werken met niet-EU NAVO-bondgenoten, structureel buiten Europese veiligheids- en defensiemechanismen wordt gehouden. Volgens hem komt dit door een beperkt aantal lidstaten dat nationale belangen boven bredere Europese strategie plaatst.

Met zijn demografische dynamiek, economische potentieel en militaire capaciteiten kan Turkije volgens Fidan juist een sleutelrol spelen in het versterken van de Europese veiligheid.