De Nieuwe Europese Veiligheidsorde: De Invloed van Rusland en Turkije

De Veiligheidsdynamiek in Europa: De Rol van Rusland en de Positie van Turkije

Doç. Dr. Orhan Karaoğlu, deskundige op het gebied van internationale betrekkingen binnen de Turkse presidentiële Raad voor Veiligheid en Buitenlandse Zaken, analyseert de afnemende invloed van Rusland, de veiligheidsuitdagingen voor Europa en de strategische betekenis van Turkije in dit veranderende landschap.

Veiligheidsuitdagingen in Europa

Europa bevindt zich in een snel veranderende veiligheidsomgeving. Twee centrale uitdagingen domineren de agenda: de bescherming van de veiligheid in Oekraïne, de Baltische staten en de Zwarte Zee-regio op lange termijn, en het versterken van de defensieve capaciteiten van de Europese Unie. Turkije speelt in beide gevallen een strategische rol.

Door de onvoorspelbare houding van de Verenigde Staten zoekt Europa manieren om meer verantwoordelijkheid te nemen voor zijn eigen verdediging, los van Amerikaanse steun.

Turkije tussen Oost en West

Sinds het uitbreken van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne laveert Turkije tussen zijn NAVO-bondgenoten en Rusland. Ondanks de Russische annexatie van de Krim in 2014 en de bezetting van delen van de Donbas-regio, heeft Ankara herhaaldelijk zijn steun uitgesproken voor de territoriale integriteit van Oekraïne. Ook leverde het defensiematerieel, waaronder drones.

Desondanks beschouwt Turkije Rusland niet als de primaire dreiging, zelfs niet na de NAVO-verklaring tijdens de top in Den Haag in juni 2025. Turkije gelooft dat de post-Koude Oorlogsorde is ingestort en dat de wereld op zoek is naar een nieuw evenwicht, waarin de oorlog in Oekraïne een bepalende factor zal zijn.

De Europese reactie op Rusland

Europese landen erkennen dat zij in de nabije toekomst met het 'Russische probleem' zullen moeten blijven omgaan. Daarom streven zij ernaar om tegen 2030 over de nodige economische, militaire en technologische middelen te beschikken om weerstand te bieden. Er wordt ook gekeken naar strategische partnerschappen met landen buiten de VS, zoals Turkije, India, Brazilië en Israël.

Toch blijft de overtuiging sterk dat het trans-Atlantische bondgenootschap cruciaal is voor de Europese veiligheid.

Turkije’s groeiende invloed

Turkije handelt op basis van zijn nationale belangen. Hoewel het NAVO-lid is, heeft het geen sancties tegen Rusland opgelegd en onderhoudt het constructieve relaties met beide partijen in het conflict. Turkije importeert Russische energie, maar ondersteunt Oekraïne militair.

Deze unieke positie stelt Turkije in staat om als bemiddelaar op te treden in het conflict sinds 2022. In de bredere regio versterkte het zijn positie in Syrië en de Zuidelijke Kaukasus door respectievelijk het Assad-regime en Armenië militair terug te dringen.

Economische en militaire balans

Hoewel Rusland zijn macro-economische stabiliteit wist te behouden, stevent het af op stagflatie: economische stagnatie gecombineerd met hoge inflatie. Europa lijkt veerkrachtiger. Het heeft de energietransitie versneld en streeft naar volledige integratie in de internationale financiële systemen.

Op militair gebied houdt Rusland zijn overwicht op land, maar in de lucht, op zee, in de ruimte en het cyberdomein blijven Europese landen dominant. De Europese publieke opinie steunt Oekraïne, al groeit de vermoeidheid naarmate de oorlog voortduurt.

Rusland's afnemende wereldinvloed

Rusland raakt internationaal steeds verder geïsoleerd. In het voormalige Sovjetgebied groeit het verzet, onder meer in Kazachstan, Georgië en Moldavië. In het Midden-Oosten faalde Rusland om zijn invloed te behouden, met name in Syrië. Tijdens de kortstondige oorlog tussen Israël en Iran in 2025 liet Moskou Iran grotendeels in de steek.

Ook in Afrika neemt de invloed van Rusland af. Ondanks retoriek over anti-westerse allianties, verliest het terrein aan China en Turkije. Wagner’s herpositionering onder bevel van het Russische Ministerie van Defensie verslechterde de relaties met regimes in Mali, Niger en Burkina Faso.

De toekomst van Europa's veiligheid

Rusland probeert met dreiging en intimidatie steun voor Oekraïne te ondermijnen. Maar ondanks de initiële economische veerkracht brokkelt de Russische positie af. Europa toont zich weerbaar, maar heeft samenwerking nodig met niet-EU-landen zoals het Verenigd Koninkrijk en Turkije om zijn veiligheid op lange termijn te waarborgen. Deze situatie creëert een opening voor diepere veiligheidsbanden tussen deze landen en de EU.

©TURKİNFO.NL